شهرستان رابر

سیمای منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان رابر

مقدمه
شهرستان رابُر با مساحتی بالغ بر 187/1667 کیلومتر مربع بین طول جغرافیایی 56 درجه و 45 دقیقه تا 57درجه و 16 دقیقه  و عرض جغرافیایی 29درجه و 27 دقیقه تا 38درجه و 54 دقیقه قرار گرفته است بطوریکه از شمال به شهرستان بردسیر، از شمال غرب، غرب و جنوب غرب به شهرستان بافت، از جنوب، جنوب شرق و شرق به شهرستان جیرفت و از شمال شرق به شهرستان کرمان محدود می شود. از آنجا که شهرستان رابُر دارای ذخایر طبیعی بکر فراوانی است و بصورت عام، این شهرستان را با طبیعت و محصولات طبیعی اش می شناسند شناخت منابع طبیعی این شهرستان زیبای کوهستانی، ضروری به نظر می رسد. از اینرو برآنیم تا به معرفی منابع طبیعی شهرستان رابُر بپردازیم.
وجه تسمیه
رابُر؛ راه بریدن، طی کردن و پیمودن راه را گویند. ساکنان اولیه رابُر برای رسیدن به این محل مجبور شده اند که تعداد زیادی از درختان جنگلی را ببرند و راهی برای رسیدن به این منطقه ایجاد نمایند. بدین سبب راهیان این منطقه راه طولانی طی کرده اند و راه را با بریدن درختان جنگلی ایجاد کرده و در اصطلاح راه بر گفته اند.
اقلیم
براساس پهنه بندی اقلیمی استان کرمان، شهرستان رابُر دارای آب و هوای بری، نیمه خشک، معتدل تا سرد است. وجود ارتفاعات شهرستان از یک طرف و واقع شدن در معرض جریانات و توده های هوایی که در فصول مختلف این منطقه را تحت تاثیر قرار می دهند، از مهمترین عوامل موثر بر اقلیم منطقه می باشد.

ارتفاعات
کوه های مهم شهرستان رابُر عبارتند از:
-کوه لاله زار( شاه) با ارتفاع 4040 متر در 10کیلومتری شمال غرب
- کوه ماران از رشته کوه ایران مرکزی با ارتفاع 3400متر واقع در 7 کیلومتری شرق رابُر
- کوه طلا و لق با ارتفاع 2780متر در 11کیلومتری غرب
- کوه باغ شاه با ارتفاع 2723 متر در 4 کیلومتری شمال شرق
- کوه کلوک گاو با ارتفاع 2380 متر در 27 کیلومتری جنوب غرب
- کوه میخانه با ارتفاع 2362 متر در 3 کیلومتری جنوب شرق
- کوه حاجی زاغیه با ارتفاع 2071 متر در 24 کیلومتری جنوب غرب
- کوه بند کیواز با ارتفاع 2048 متر در 28 کیلومتری جنوب
- کوه کنار با ارتفاع 1984 متر در 28 کیلومتری جنوب
آبخیز شهرستان رابُر
شهرستان رابر زیر حوضه های آبخیز هلیل و نهایتاً حوضه بزرگ آبریز جازموریان را در خود جای داده است. از حوضه های مهمی که مطالعات آبخیزداری روی آنان انجام گرفته است می توان حوضه اسکر، لنگر، هنزاء را نام برد. منابع آبی موجود در این حوضه ها تأمین کننده آب شرب آبخیزنشینان را فراهم می آورد. ارتفاعات لاله زار موسوم به کوه شاه رابُر قسمتهای شمالی رابُر را پوشش می دهند که در فصل زمستان تا اواسط بهار پوشیده از برف هستند. بیشترین برف را در شمال رابُر، این ارتفاعات دارند و تمامی رودخانه های این بخش در منطقه ای بنام نهر بادام به هم پیوسته و سرچشمه قسمت مهمی از رودخانه بزرگ هلیل رود می گردند. همچنین پنج رودخانه فصلی در این منطقه جریان دارند که از برفهای ارتفاعات مذکور تغذیه می گردند. رود خانه های مهم شهرستان رابر عبارتند از:1- رودخانه دائمی رودبر(رودر) که در حوضه آبریز جازموریان قرارگرفته و از ارتفاعات کوه های سنگ عشق و پر عشق( دامنه های جنوبی ارتفاعات لاله زار) سرچشمه گرفته و در جهت شمال- جنوب جریان دارد. بعد از ملحق شدن چند شاخه فرعی به این رودخانه و عبور آن از روستاهای گنجان، گُلینوئیه، زمین بر و رودبر و دریافت رودخانه جواران در 2 کیلومتری جنوب شرق رابر به رودخانه رابُر متصل می گردد. رودخانه مذکور عمدتاً از مناطق بی کربناته و سیلیکاته می گذرد. 2- رودخانه دائمی رابُر که از دامنه های جنوبی لاله زار سرچشمه می گیرد و پس از ورود به دشتهای دامنه ای دارنجان با جهت جنوب شرق ضمن عبور از روستاهای تذرج و موسی آباد وارد شهر رابُر می گردد و در طی مسیر خود پس از دریافت رود خانه رودبر با تغییر جهت به سمت جنوب ادامه مسیر داده و در مجاورت روستای نهربادام با اتصال به رود خانه سید مرتضی به رودخانه هلیل رود می ریزد. این رود خانه نیز عمدتاً از مناطق بی کربناته و در سازندهای سیلیکاته جریان دارد. از دیگر رودخانه های شهرستان رابُر می توان رودخانه های سرمشک، هنزاء، اسپارچ، دره پهن، شصت فیچ را نام برد.
مراتع شهرستان رابُر
وجود مراتع کوهستانی در حوضه های ذکر شده میزبان ییلاق نشینان بخشی از عشایر استان کرمان است. این مراتع درمنطقه رویشی ایران- تورانی قرار گرفته اند. فلور رابُر از غنای کم نظیری در استان کرمان برخوردار است. بطوریکه بیش از 80 گونه ی گیاهی را از جنس های مختلف در خود جای داده است از اینجهت بررسی های بوم شناسی و جامعه شناسانه گیاهی در این منطقه از اهمیت زیادی برخوردار است. عمده درختان جنگلی موجود در این مراتع شامل: بنه، بادام کوهی، ارژن، قوسک،کیکم، ارس و شیرخشت می باشند.از گونه های درختچه ای،  قیچ، تربیت، زرشک و پرند را می توان نام برد. همچنین اکثر گونه های بوته ای و علفی موجود در فلور ایران- تورانی در این مراتع  وجود دارد. از این تعداد گونه های گیاهی، اکثرشان جزو گیاهان دارویی - صنعتی و اقتصادی محسوب می شوند که جهت آگاهی از محاسن آنان نیازمند مطالعات بنیادی می باشند. عمده تیپ های مهم مرتعی موجود در منطقه مذکورشامل: درمنه گون، گون درمنه، درمنه گارچی، جامعه گیاهی بادام کوهی درمنه هستند که بسته به شرایط توپوگرافی تغییرات فراوانی به چشم می خورد. ذخیره گاه ژنتیکی ارس گلوچار از مهمترین مناطقی است که جزو مراتع مشجر شهرستان رابُر بحساب می آید. در مجموع تنوع گونه ای مراتع شهرستان رابُر ارزش منابع طبیعی این شهرستان را بخوبی نشان می دهد. محصولات فرعی مراتع در این شهرستان شامل زنبورداری ، پرورش ماهی قزل آلا و... است.

چاپ | ارسال به ديگران |