سیمای منابع طبیعی شهرستان کرمان

اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان کرمان

سیمای  منابع طبیعی شهرستان کرمان

منابع طبیعی شهرستان کرمان

شهرستان کرمان با مساحتی در حدود 6/4 میلیون هکتار دارای اقلیمهای متنوعی از آب و هوای کویری ، بیابانی ، استپی تا کوهپایه ای و کوهستانی است و از ویژگیهای مهم اقلیمی شهرستان  وجود دو نوع آب و هوای معتدل کوهستانی و بیابانی گرمسیری در فاصله نزدیک است این ویژگی موجب تنوعی چشمگیر در پوشش گیاهی و زیست محیطی گردیده به عنوان مثال منطقه سیرچ که یک عرصه کوهستانی ،  با آب و هوای بسیار معتدل و خنک می باشد در فاصله اندکی از منطقه شهداد که یک عرصه بیابانی و گرم است واقع میگردد و طبق اظهار نظر کارشناسان دارای یکی از گرمترین بیابانهای دنیا می باشد

از کل مساحت شهرستان کرمان 3/4 میلیون آن را منابع طبیعی تجدید شونده ( بیش از 95% ) در بر می گیرد که شامل :

1- جنگل

براساس آمار و اطلاعات موجود، سطح جنگل‌های شهرستان  33081هکتار می باشد. بخش عمده ای از این جنگل ها بصورت جنگل های تنک و مخروبه می باشند که شامل 30000 هکتار جنگلهای مخروبه و 3081 هکتار جنگلهای تنک است که نقش عمده ای در حفاظت آب و خاک و تعادل زیست محیطی در بردارد . به منظور افزایش سرانه پوشش گیاهی (درختی ) سطح شهرستان و سایر شهرستانها پروژه های فضای سبز کمربندی جنوب غربی شهر و تولید نهال گونه های غیر مثمر در ایستگاه تولید نهال اجرا گردیده است

1-1- پروژه فضای سبز کمربندی جنوب غربی شهر کرمان

پروژه فضای سبز کمربندی جنوب غربی شهر کرمان به منظور افزایش سرانه پوشش گیاهی ، ایجاد منظر مناسب ، زیباسازی جاده کمربندی ، توسعه فضای سبز ، اشاعه فرهنگ درختکاری و ایجاد مکان تفرجگاهی و گردشگری در سال 1388 در سه قطعه به طول 45 کیلومترایجاد گردیده است ، در این پروژه بیش از 120 هزار اصله نهال از انوع گونه های غیر مثمر شامل کاج ، سرو ، زیتون تلخ ، طاووسی و زرشک  کشت گردیده است که توسط سه حلقه چاه با سیستم آبیاری تحت فشار به صورت قطره ای آبیاری میگردند .

2-1- تولید نهال گونه های غیر مثمر در خزانه بخش جنگل ایستگاه تولید بذر و نهال گیاهان مرتعی
جاده جوپار

 به منظور اشاعه فرهنگ درختکاری و تامین نهال ادارات تابع و سایر ارگانها ، موسسات دولتی و غیر دولتی و سایر عموم مردم برای کشت و توسعه فضای سبز در فصل مناسب به خصوص روز درختکاری و هفته منابع طبیعی ، اداره منابع طبیعی شهرستان کرمان همه ساله اقدام به تولید انواع درختان غیر مثمر شامل : کاج ، سرو ، اقاقیا ، افرا ، زبان گنجشک، عرر و... در محل خزانه تولید نهال گیاهان جنگلی ایستگاه مینماید 

 

 

2- مراتع

سطح کل مراتع شهرستان 3/834999 هکتار است که شامل مراتع متوسط ، فقیر و خیلی فقیر می‌باشند. با توجه به سطح مراتع متوسط و فقیر (نیمه متراکم و کم تراکم ) ضرورت دارد نسبت به اعمال مدیریت چرای دام به صورت کاملا جدی و سختگیرانه اقدام گردد ، تا ضمن حفظ و احیاء پوشش نباتی مراتع بتوان از توان آن در حفظ و نگهداری از آب و خاک استفاده نمود . مراتع شهرستان کرمان علی رغم وضعیت نه چندان مطلوب ، از تنوع گیاهان دارویی بسیار خوبی برخوردار میباشد به طوری که در بسیاری از سامان های مرتعی نقش بسیار مهمی را در اقتصاد خانوار های دامداران و مرتعداران ایفا میکند . همچنین به منظور بالا بردن توان تولید مراتع در خزانه ایستگاه تولید بذر و نهال جاده جوپار اقدام به تولید بذر انواع گیاهان مرتعی میگردد .  

1-2- گیاهان دارویی

مهمترین گیاهان دارویی و صنعتی مراتع شهرستان کرمان عبارتند از:

1- زیره سیاه

2- آنغوزه ، شامل آنغوزه تلخ و شیرین

3-آلاله

4- آویشن

5- کلپوره

6- یاس کبود

7- بادرنجوییه

8- پونه

9- کاکوتی

10- درمنه ترکی

از میان تمامی گیاهان دارویی و صنعتی یاد شده آنغوزه به دلیل بازار فروش مناسب همه ساله مورد توجه دامداران می باشد به طوری که شرایط اقلیمی اجاز بهره برداری از این گیاه را بدهد همه ساله بیش از 14 هزار کیلو شیرابه آنغوزه از سطح رویشگاه های واگذار گردیده استحصال میگردد که نقش مهمی را در اقتصاد خانوار های روستایی و دامداران منطقه دارد .  

3- بیابان

بیابان با مساحتی بالغ بر 5/3 میلیون هکتار بیش از 80 % عرصه های منابع طبیعی را در شهرستان كرمان در برمیگیرد به طوری که میتوان از شهرستان کرمان به عنوان یک شهرستان خشک و كويري یاد کرد  همجواري با كوير مخوف لوت باعث گرديده كه بيابان وجه غالب وتاثيرگذار در اقليم شهرستان باشد. با توجه به مطالعات انجام شده در این شهرستان  چهار منطقه تحت تاثیر فرسایش بادی شامل : الف- منطقه شهداد کویر لوت ، ب شهر کرمان ، ج محمد آباد راین ، د- راه آهن راین شناسایی گردیده است  

از مهمترين عوامل بيابان‌زايي در شهرستان كرمان مي‌توان به موارد ذيل اشاره كرد:

1- بروز محدوديت‌هاي محيطي و اقليمي بدليل مجاورت با كوير مخوف لوت

2- فرسايش شديد اراضي بدليل فقر پوشش گياهي.

3- اثرعوامل‌انساني‌شامل‌چراي‌مفرط، بوته‌كني، قطع‌اشجاروتوسعه‌غير‌اصولي‌كشاورزي‌در‌تخريب‌اراضي.

4- برداشت بي‌رويه آب از سفره‌هاي آب زيرزميني و پيشروي جبهه آب شور.

5- اعمال روشهاي غلط و غير‌اصولي آبياري.

6- وجود سازندهاي خاص زمين شناسي.

7- معدن كاوي و بهره برداري از معادن.

بیش از 67 هزار هکتار در 6 منطقه شهرستان به عنوان کانون بحرانی فرسایش بادی به شرح ذیل شناسایی گردیده است .

1- جاده نهبندان – جاده مواصلاتی شهداد – نهبندان – شدت کم

2- شهداد – روستاهای تکاب ، استحکام ، حجت آباد و ... – شدت زیاد

3- کشیت و پشوئیه گلباف – روستاهای کشیت و پشوئیه – شدت زیاد

4- محمد آباد راین روستاهای محمد آباد و اسلام آباد شدت کم

5- راه آهن راین اراضی اطراف راه آهن مواصلاتی راین شدت زیاد

6- شهر کرمان شهر کرمان و شهرک های صنعتی و ... شدت زیاد و کم

در‌حال‌حاضر عمده فعاليتهاي بخش بیابان زدایی  در محدوده همين كانونهاي بحراني صورت مي‌گيرد . که بیشتر به صورت اجرای پروژه های مالچ پاشی ، نهالکاری ، آبیاری و مراقبت می باشد . در سال 1383در کانون بحرانی شهداد ، پروژه ترسیب کربن که یک پروژه بین المللی می باشد کلید خورد

1-3- پروژه بین المللی ترسیب کربن

در سال  1383 پروژه بین المللی ترسیب کربن در حاشیه کویر لوت و مجاور کلوت های شهداد با دو هدف :

1- مستدل سازی و تثبات قابلیت احیای اراضی تخریب یافته در مناطق خشک

2- ترسیب کربن در بافت گیاهان و خاک مراتع تخریب یافته

آغاز به کار کرد . وسعت اجرای این پروژه حدود 138 هزار هکتار می باشد که دو دهستان اندوهجرد و تکاب را در برمیگیرد

2-3- جنگلهای دست کاشت تاغ

به منظور جلوگیری از خسارات وارده به اراضی کشاورزی ، صنعتی ، راه های مواصلاتی و کاهش اثرات زیانبار زیست محیطی ریز گردها در کانون بحرانی شهر کرمان از سال 1344 اقدام به نهالکاری تاغ با مساحتی بالغ بر 45 هزار هکتار گردید که به عنوان سپری سبز از جنوب غربی تا جنوب شرقی شهرکرمان امتداد یافته که با تثبیت ماسه های روان و کنترل باد و طوفان ، امکان زندگی و انجام فعالیت های اقتصادی را در این شهر فراهم نموده است

 

4- آبخیزداری

یکی از بهترین روشها برای تعدیل اثرات خشکسالی ، سیل ، کم آبی ، فرسایش و رسوب اجرای عملیات آبخیزداری می باشد . اجرای این عملیات به دو صورت :

1- عملیات بیولوژیک شامل : بذرکاری ، نهالکاری ، بذرپاشی ، کپه کاری و قرق

2- عملیات مکانیکی شامل : تراسبندی ، کناره سازی ، احداث بندهای کوچک خاکی ، سنگ و سیمانی و ...

می باشد

در بخش آبخیزداری شهرستان کرمان از سالهای دهه 70 بالغ بر 2 میلیون متر مکعب عملیات خاکی ، 205 هزار متر مکعب عملیات سنگ و سیمان ، 2670 متر مکعب گابیون و 601 هزار متر مکعب عملیات خشکه چین در سطح شهرستان انجام شده است که مجموعا سطحی معادل 130 هزار هکتار از حوزه های آبخیز تحت پوشش این عملیات قرار گرفته است

چاپ | ارسال به ديگران |